Atomoksetyna (Strattera) — Słownik ADHD

Atomoksetyna to niestymulujący lek stosowany w ADHD jako terapia drugiego rzutu. Selektywnie blokuje wychwyt zwrotny noradrenaliny i nie ma potencjału uzależniającego. Pełny efekt terapeutyczny pojawia się po 4–6 tygodniach stosowania.

Mechanizm działania

Atomoksetyna jest selektywnym inhibitorem wychwytu zwrotnego noradrenaliny (SNRI). Blokuje transporter noradrenaliny (NET) w korze przedczołowej, zwiększając stężenie noradrenaliny w synapsach, co poprawia uwagę i kontrolę impulsów. W odróżnieniu od metylofenidatu nie wpływa bezpośrednio na układ dopaminergiczny w jądrze półleżącym — dzięki temu nie daje efektu euforyzującego i nie ma potencjału uzależniającego. Pełny efekt terapeutyczny pojawia się dopiero po 4–6 tygodniach ciągłego stosowania.

Wskazania — kiedy atomoksetyna zamiast stymulantu

Atomoksetyna jest preferowana w sytuacjach, gdy stosowanie stymulantów jest niemożliwe lub nieoptymalne. Lekarz może ją zaproponować, gdy stymulanty są nieskuteczne lub źle tolerowane, gdy współwystępują zaburzenia lękowe (stymulanty je nasilają), gdy pacjent ma tiki lub zespół Tourette’a, a także gdy istnieje historia uzależnień lub ryzyko nadużycia leków. Dodatkową zaletą jest całodobowe działanie bez efektu wygasania charakterystycznego dla metylofenidatu.

Skutki uboczne

Najczęstsze działania niepożądane to zmniejszenie apetytu, nudności i wymioty — szczególnie w pierwszych tygodniach leczenia. Obserwuje się też senność lub bezsenność, suchość w ustach, zawroty głowy oraz umiarkowane podwyższenie ciśnienia i tętna. Poważne, ale rzadkie działania niepożądane to myśli samobójcze (ostrzeżenie w ulotce, szczególnie u młodych pacjentów) i — bardzo rzadko — uszkodzenie wątroby wymagające monitorowania enzymów. Większość działań niepożądanych ustępuje lub znacząco słabnie po pierwszym miesiącu stosowania.

Refundacja i dostępność w Polsce

Atomoksetyna (Strattera) jest w Polsce refundowana przez NFZ dla dzieci i młodzieży do 18. roku życia — jej koszt wynosi wówczas 0 zł. Warunkiem refundacji jest diagnoza ADHD postawiona przez psychiatrę dziecięcego oraz leczenie kompleksowe łączące farmakoterapię z psychoterapią. Dorośli pacjenci ponoszą pełne koszty leczenia, które wynoszą ok. 150–250 zł miesięcznie. Receptę może wystawić wyłącznie lekarz psychiatra.