Testy diagnostyczne (DIVA, Conners)

DIVA-5 — złoty standard dla dorosłych

DIVA-5 (Diagnostic Interview for ADHD in Adults) to strukturyzowany wywiad diagnostyczny oparty na kryteriach DSM-5, uznawany za złoty standard rozpoznawania ADHD u dorosłych w Polsce. Wywiad trwa około 60 minut i obejmuje ocenę wszystkich 18 objawów ADHD — 9 z domeny nieuważności i 9 z domeny nadaktywności oraz impulsywności — zarówno w okresie dzieciństwa, jak i dorosłości. Czułość diagnostyczna DIVA-5 wynosi około 95%, co czyni go jednym z najdokładniejszych narzędzi klinicznych. W Polsce dostępna jest polska wersja językowa tego wywiadu.

CAARS i Conners 3 — kwestionariusze kliniczne

CAARS-2 (Conners’ Adult ADHD Rating Scales) to kwestionariusz stosowany u dorosłych, dostępny zarówno w wersji samooceny, jak i oceny przez obserwatora (partnera, rodzica). Narzędzie osiąga czułość 85–89% i jest używane zarówno do wstępnej diagnozy, jak i do monitorowania efektów leczenia. Conners 3 to analogiczny zestaw kwestionariuszy przeznaczony dla dzieci i młodzieży w wieku 6–18 lat, wypełniany przez rodziców, nauczycieli i — w wersji samooceny — przez nastolatków. Dzięki wieloźródłowości Conners 3 pozwala ocenić objawy ADHD w różnych środowiskach, co jest wymogiem diagnostycznym DSM-5.

ASRS v1.1 — narzędzie przesiewowe

ASRS v1.1 (Adult ADHD Self-Report Scale) to 18-pytaniowy kwestionariusz samooceny, dostępny bezpłatnie online, pełniący funkcję narzędzia przesiewowego przed wizytą u specjalisty. Jego czułość wynosi około 68,7%, co oznacza, że nie zastępuje on pełnej oceny klinicznej — służy jedynie jako punkt wyjścia. Wynik pozytywny w ASRS jest wskazaniem do umówienia wizyty u psychiatry lub psychologa klinicznego. Narzędzie jest rekomendowane przez Polskie Towarzystwo Psychiatryczne jako pierwszy krok w procesie autoewaluacji.

MOXO i SCID-5 — uzupełniające narzędzia diagnostyczne

Narzędzie	Typ	Zastosowanie
MOXO (CPT)	Test komputerowy	Obiektywny pomiar uwagi, tempa, impulsywności i nadaktywności (~15–18 min)
SCID-5	Wywiad kliniczny	Diagnostyka różnicowa — wykluczenie depresji, lęku, zaburzeń osobowości
MMPI-2	Kwestionariusz osobowości	Różnicowanie zaburzeń osobowości przy podejrzeniu ADHD

MOXO nie jest narzędziem diagnostycznym stosowanym samodzielnie — stanowi obiektywne uzupełnienie wywiadu i kwestionariuszy. SCID-5 jest natomiast kluczowy w przypadku podejrzenia współwystępujących zaburzeń psychicznych, które mogą maskować lub naśladować objawy ADHD.